YUSUF YESILÖZ ILE RÖPORTAJ
ELESTIRMENLERE IHTIYAÇ VAR
Kürt Sinemasi gelisiyor aslinda, ben umutluyum. Tarafsiz düsünen, filmin kendisini elestiri merkezinde gören bir kaç sinema elestirmeni de çiksa, Kürt Sinemasina destekleri en az ismi geçen yönetmenler kadar olur diye düsünüyorum.
DEVRIM KILIÇ
Isviçrede yasayan Kürt yönetmen Yusuf Yesilözün Dünyalar Arasinda adli belgeseli Avusturyada geçtigimiz mayis ayinda yapilan bir festivalde en iyi belgesel ödülü almisti. Yesilözün filmi sinema ve televizyonculukta belgesel sinemanin ne kadar önemli ve etkileyici oldugunu ve Kürtler olarak belgesel sinemaya ihtiyacimizi da bizlere hatirlatan bir eser. Yesilözle çalismalari ve Kürt sinemasi üzerine bir röportaj gerçeklestirdik.
1- Öncelikle seni taniyalim.
1964 yilinda Orta Anadolunun Xalikanli (Gölyazi) isimli bir Kürt kasabasinda dogdum. Çocuklugum ve gençligim bu kasabanin bir mezrasinda geçti. Ailem koyunculuk ve sonralari nakliyatcilik ile mesguldü. 1987 den beri Isvicre de yasiyorum. Yüksek egitimim olmadi, Isvicrede özel bir okulda Goethe Almanca Diplomasi egitimi gördüm.
2- Sinema ya da film üzerine egitim aldin mi?
Aslinda uzun yillar edebiyat ile ugrastim. Kürt Edebiyatiindan yaklasik 15 kitabi Almancaya kazandirdim. Çogu kendi tercümelerim. Almanca yazilmis ve çesitli dillere tercüme edilmis 5 romanim var. Zürihte bir yil Kamera Dili üzerine egitim aldim. Yaptigim filmlerde bu egitimin faydasinu gördüm diyemem aslinda. Ingilizce de kullanilan learning by doing (yaparak ögrenmek) deyimi benim durumuma uygun düsüyor. Film ve edebiyat simdilik paralel gidiyor. Ilerde hangisi daha agir basar bilemiyorum, fakat film çok yorucu.
3- Simdiye kadar kaç film ya da belgesel çektin?
Simdiye kadar Isviçre Devlet Televizyonu SF ve Alman, Avusturya ve Isviçre ortak kültür kanali 3sat icin yaptigim 3 belgesel var: Hungern gegen Wände (Duvara Karsi Açlik), Zwischen den Welten (Dünyalar Arasinda) ve Das Alevitische Lied (Alevi Türküsü alevilerin cem ayinini konu ediyor). Filmlerim yukarida ismi geçen kanallar ve Alman ZDF kanalinin belgesel programinda gösteriliyor. Ayrica uluslararasi bir çok festivalde yer aliyor. Simdiye kadar edebiyat ve film için aldigim 5 ödül var.
4- Dünyalar Arasinda belgeseli fikri nasil olustu? Güli'nin belgesel
bittikten sonraki tepkisi ne oldu?
Bu belgeseli yapma fikri, 2000 li yillarin basinda dogdu. Göç kavrami,
dünyanin her tarafinda çok tartisilan konular arasinda. Her siyasi, sosyal
ve kültürel kesimden insanlar bu tartismaya dahil oluyor. Ben de uyanan
izlenim: göçü yasamis insanlarin kendisi çok az söz sahibi oluyor bu
tartismada. O nedenle deyim yerindeyse, kendi penceremden bir göç hikayesi
anlatmaya çalistim.
Güli'nin samimi ve içten anlatimlari ve hayat hikayesinin "renkli" olmasi
insanlarin ilgisini çekti, kendisine çok iyi tepkiler geldi batili
insanlardan. Filmin baslangicinda teredütleri olan Güli, sonuçta filmde yer adligi için çok mutlu oldugunu söyledi.
5- Belgeselde yer alan eski görüntüleri elde etmek zor oldu mu?
Isviçre Televizyonuna çalistigim için, onlardan görüntüleri almamiz zor
olmadi. Aile videolari da, Güli tarafindan bana taksit halinde verildi. Onun
güvenini kazandiktan sonra, böylesi "intim" sayilan görüntülerin veilmesi
kolaylasti.
6- Ne tür konulara egiliyorsun belgesellerinde?
Özellikle, Göç ve Kimlik Degisimi ve yasanilanin (örnegin: hapis ve iskence) insanlarin daha sonraki yasamlari üzerinde etkisi vb. konular.
7- Yeni bir projen var mi?
Isviçreye göc etmis yabanci müzisyenler ve müzikleri, gurbetin sanatlari üzerine etkileri konusunda bir belgesel çalismam var. Bir yila kadar bitirmeyi umut ediyorum.
8- Belgesel film yapiminin zorluklari neler? Kürt çevrelerinden destek
bulabiliyor musun?
Film yapmanin çok zorlugu var, ekonomik sorundan tutun, iliskileri saglamaya kadar bir çok sorun var. Ayrica çalistigim televizyon kanallari batili oldugundan, bazen onlara konuyu anlatmada güçlükler yasiyoruz. Filmlerimin dili Almanca ve Ingilizce oldugundan ve ayrica direk Kürtler ile çalismadigimdan bir destek beklentisi olmuyor. Kürt ya da Türk dostlar, filmlerimden bati basini vasitasi ile haberdar oluyorlar. Ilgileri iyi.
9- Diger Kürt yönetmenlerle iliskinlerin nasil?
Bazilari ile iliskim var, görüs alisverisinde bulunuyoruz, dertlesiyoruz.
10- Kürt filmleri veya sinemasi hakkinda ne düsünüyorsun? Kürt sinemasi var
mi? Kürt filmini nasil tanimlarsin?
Bence Kürt Sinemasi son yillarda iyi ürünler yaratti. (muhakkak Kürt televizyonlarinin da burada bir payi var) Bahman Ghobadi, Hineer Salem, Yüksel Yavuz, Ayse Polat ve digerlerinin dünya sinemasinin nabzinin attigi, ünlü uluslararasi film festivallerine katilma basarisi göstermeleri veya oralarda ödül almalari Kürtlerin hepsi için büyük bir kazanim. Bu yönetmenlerin hepsi genç, dinamik ve güçlü karakterlere sahipler. Kayda deger bir baska gelisme ise bu yönetmenlerin filmlerinin bati ülkelerinde Kürtlerin disinda sirket ve kültür çevreleri tarafindan desteklenip, dagitilmasi. Bati ülkelerinde sinema, kendi seyircisi olan büyük bir sektör. Kürtler de bu hala yerlesmemis. Kürt Sinemasi gelisiyor aslinda, ben umutluyum. Tarafsiz düsünen, filmin kendisini elestiri merkezinde gören bir kaç sinema elestirmeni de çiksa, Kürt Sinemasina destekleri en az ismi geçen yönetmenler kadar olur diye düsünüyorum.
11- En begendigin filmler ve yönetmenler?
Burada çok yönlü film seyretme imkanimiz var. Ödül alan tüm filmlere her sinemasever gibi ben de bakiyorum. Ismini sayacagim çok sinema yazari olur. Fakat bazi film kareleri yillar boyu hafizada canli kalir. Iste bu güçlü karelerin, diyalog ve resmin ayni oranda etkileyici oldugu bir kaç film sayarsam, bunlarin yönetmenleri sizin de tanidiginiz Yilmaz Güney ve Guelwaar ya da Moolaade adli filmlerin yönetmeni Senegal asilli Ousmane Sembene olur. Her ikisinde de gördügüm bir benzerlik: film kahramanlarinin direnisçi ve gururlu olmalari.
12- Kürt sinemasinin gelismesi için ne yapilmali?
Manevi ve maddi destek; yapici elestiri; filmlere sinema gözü ile bakilmali. Kürt sinemasina kendi seyircisini yaratmada destek olunmali.
Kaynak : www.kurdishcinema.org